O danych

Atlas Zabytków jest zbudowany w całości na rejestrze zabytków prowadzonym przez Narodowy Instytut Dziedzictwa i udostępnionym na portalu dane.gov.pl. Nie zbieramy własnych danych o obiektach i niczego do rejestru nie dopisujemy. Stan danych: 2026-09-30.

Co jest w bazie

W katalogu jest 89 346 obiektów w 15 125 miejscowościach. Składają się na to cztery zbiory Narodowego Instytutu Dziedzictwa, każdy aktualizowany kwartalnie:

Najstarszy wpis w katalogu pochodzi z 1900 roku, najnowszy z 2026.

Co z tymi danymi robimy

Licencja CC BY 4.0 pozwala dane przetwarzać i wymaga, żeby powiedzieć, co zostało zmienione. Robimy z nimi sześć rzeczy i nic ponadto:

• Ujednolicamy nazewnictwo jednostek administracyjnych. Cztery zbiory zapisują tę samą gminę na różne sposoby, a 66 miast na prawach powiatu występuje w nich naraz jako powiat, gmina i miejscowość. Składamy to w jedno drzewo województwo, powiat, gmina, miejscowość.
• Normalizujemy chronologię do wieków. Pole chronologia jest tekstem swobodnym. Parser rozpoznaje cyfry rzymskie i lata arabskie i wylicza z nich wiek; przy 74 655 z 89 346 obiektów mu się to udaje. Oryginalny zapis zostaje widoczny na stronie obiektu.
• Zastępujemy pauzę i półpauzę dywizem w nazwach obiektów. Trzynaście nazw w rejestrze zawiera jeden z tych znaków.
• Podnosimy pierwszą literę nazwy obiektu, ale tylko przy wyświetlaniu. Rejestr zapisuje nazwy małą literą, bo jego wiersze są hasłami katalogu, a nie zdaniami: „sala koncertowa Odeon", „brama I", „aleja lipowa". Dotyczy to 79 659 z 89 346 nazw. W nagłówku strony i na liście wyników czyta się to jak błąd składu, więc podnosimy pierwszy znak i nic poza nim: „d. dworek" staje się „D. dworek". Wartość w bazie, adres strony i wyszukiwarka zostają bez zmian.
• Wyliczamy agregaty. Rozkłady funkcji, stylów, materiałów i wieków, oś czasu wpisów do rejestru, pozycje jednostek na tle sąsiadów. Tego nie ma w pliku źródłowym, powstaje z rekordów.
• Nadajemy obiektom i jednostkom stabilne adresy. Adres nie zmienia się, kiedy Narodowy Instytut Dziedzictwa poprawi nazwę obiektu.

Czego nie robimy: nie zmieniamy wartości pól, nie uzupełniamy braków własnymi ustaleniami i nie generujemy opisów obiektów. Zdania na stronach jednostek składa kod z pól bazy, deterministycznie.

Czego w danych nie ma

Rejestr jest wykazem prawnym, nie przewodnikiem. Puste pole na stronie obiektu znaczy, że rejestr tej informacji nie zawiera, a nie że obiekt jej nie ma.

Nie ma też zdjęć ani opisów historycznych. Zdjęcia, które widać na części stron obiektów, nie pochodzą z rejestru: to fotografie z Wikimedia Commons, każda z własnym autorem i własną licencją, podpisane pod obrazem. Ma je około jednej piątej obiektów. Opisy historyczne ma portal zabytek.pl prowadzony przez Narodowy Instytut Dziedzictwa, do którego linkujemy ze strony każdego obiektu.

Które strony trafiają do wyszukiwarek

Nie wszystkie. Strona obiektu, o którym rejestr nie mówi prawie nic, byłaby przedrukiem jednego wiersza tabeli i nie jest tego warta ani dla czytelnika, ani dla wyszukiwarki. Każdy obiekt dostaje wynik jakości liczony ze stylu, materiału, datowania, adresu, współrzędnych, sąsiedztwa i formy ochrony; do indeksu trafiają te powyżej progu, dziś 49 329 z 89 346, czyli 55%. Pozostałe mają własną stronę i są dostępne z list, ale niosą noindex i wskazują stronę miejscowości jako właściwą.

Aktualizacja

Zbiory Narodowego Instytutu Dziedzictwa wychodzą kwartalnie, ale bywają republikowane poza cyklem, więc sprawdzamy je codziennie. Kiedy pojawi się nowe wydanie, import przebiega w jednej transakcji: albo wchodzi w całości, albo nie wchodzi wcale i na serwisie zostają poprzednie dane. Data w stopce jest datą wydania rejestru, nie datą wgrania serwisu.

Licencja i cytowanie

Atlas stoi dziś na pięciu zbiorach: cztery są na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 i prowadzą je trzy urzędy, a piąty jest w domenie publicznej na zasadach CC0 i nie prowadzi go nikt: to Wikidane. Rejestr opisuje obiekty i nic poza nimi: nie ma w nim ani współrzędnych obiektu (podaje je dla 223 z 89 251 rekordów), ani powierzchni, ani ludności jednostek administracyjnych, bo to są inne rejestry.

• Rejestr zabytków, Narodowy Instytut Dziedzictwa: obiekty, ich nazwy, adresy, datowanie, funkcje, style, materiały i numery wpisu.
• Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych, Główny Urząd Geodezji i Kartografii: współrzędne miejscowości, czyli punkt na mapie i odległości w bloku „W pobliżu". Punkt oznacza środek miejscowości, a nie położenie obiektu.
• Państwowy Rejestr Granic, ten sam urząd: granice województw, powiatów i gmin, czyli kontur na mapie. Kontur jest uproszczony do tego, co widać przy wielkości rysunku, a nie przerysowany co do wierzchołka.
• Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny: powierzchnia geodezyjna i liczba mieszkańców gmin, powiatów i województw, czyli obie miary gęstości zabytków.
• Wikidane, projekt Fundacji Wikimedia, treść w domenie publicznej na zasadach CC0: współrzędne pojedynczego obiektu, rok powstania i odnośnik do artykułu w Wikipedii. Dopasowanie idzie po numerze wpisu do rejestru i jego dacie, czyli po tym samym kluczu, którym posługuje się konserwator. Jeden wpis obejmuje jednak cały zespół, więc gdy wskazane obiekty stoją dalej niż 250 metrów od siebie, punktu nie pokazujemy wcale.

Wolno je pobierać, przetwarzać i wykorzystywać komercyjnie, pod warunkiem podania autora, źródła, licencji i informacji o modyfikacjach. Jeżeli korzystasz z danych za naszym pośrednictwem, cytuj źródła pierwotne:

Rejestr zabytków, Narodowy Instytut Dziedzictwa, dane.gov.pl, licencja CC BY 4.0. Stan danych: 2026-09-30.

Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych oraz Państwowy Rejestr Granic, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, licencja CC BY 4.0.

Bank Danych Lokalnych, Główny Urząd Statystyczny, licencja CC BY 4.0.

Wikidane, Fundacja Wikimedia, CC0 1.0.