styl · cała Polska
Zabytki w Polsce, styl: barokowy
W rejestrze zabytków jest 3 580 obiektów w stylu barokowym. Obiekty leżą w 1 722 miejscowościach. Najwięcej z nich jest w województwie dolnośląskim (976). Datowanie ustalono dla 3 477 obiektów, najstarsze pochodzą z XII wieku. Najczęstsze funkcje to kościół (936), budynek mieszkalny (397) i pałac (284). Wpisy do rejestru pochodzą z lat 1929 do 2026.
- 3 580
- obiektów w rejestrze
- 1 722
- miejscowości z obiektami
- XII w.
- najstarsze datowanie
- datowanie ustalono dla 3 477 z 3 580 obiektów
- 1929
- pierwszy wpis do rejestru
- najnowszy wpis: 2026
Czym jest styl barokowy
Barok obejmuje w rejestrze budowle od początku XVII wieku do lat siedemdziesiątych XVIII, na prowincji jeszcze o dwie dekady dłużej. Rozpoznaje się go po plastyce bryły: ściana faluje albo jest łamana, elewację porządkują pilastry i gzymsy o silnym profilu, szczyty są spływowe, dachy łamane z lukarnami, hełmy wież cebulaste albo baniaste. Wnętrze buduje się na efekcie, z iluzjonistycznym malowidłem na sklepieniu i ołtarzem zasłaniającym całą ścianę prezbiterium.
W polskich warunkach barok występuje głównie jako architektura sakralna i rezydencjonalna. Przy dworach i pałacach pole stylu odnosi się do murów, więc barokowa rezydencja przebudowana w XIX wieku zostaje w tej fasecie.
Dwa sąsiedztwa mylą najczęściej. Klasycyzm, który następuje bezpośrednio po baroku, sięga po ten sam repertuar porządków, ale używa go płasko i symetrycznie: portyk z kolumnami zamiast falującej ściany, gładki tynk, niski dach. Neobarok z przełomu XIX i XX wieku powtarza barokowy detal na budynku o regularnej, wielkomiejskiej strukturze, najczęściej na kamienicy albo gmachu publicznym.
Rozkład po województwach
| Województwo | Obiekty |
|---|---|
| Dolnośląskie | 976 |
| Lubuskie | 288 |
| Wielkopolskie | 288 |
| Lubelskie | 287 |
| Opolskie | 279 |
| Warmińsko-mazurskie | 253 |
| Małopolskie | 187 |
| Mazowieckie | 168 |
| pozostałe 8 województw | 854 |
Wpisy do rejestru według dekad
Liczby z wykresu
| Dekada | Wpisy |
|---|---|
| 1900 | 0 |
| 1910 | 0 |
| 1920 | 3 |
| 1930 | 80 |
| 1940 | 157 |
| 1950 | 595 |
| 1960 | 1 427 |
| 1970 | 493 |
| 1980 | 346 |
| 1990 | 245 |
| 2000 | 125 |
| 2010 | 82 |
| 2020 | 27 |