styl · cała Polska
Zabytki w Polsce, styl: eklektyczny
W rejestrze zabytków są 2 243 obiekty w stylu eklektycznym. Obiekty leżą w 755 miejscowościach. Najwięcej z nich jest w województwie lubuskim (291). Datowanie ustalono dla 2 239 obiektów, najstarsze pochodzą z XV wieku. Najczęstsze funkcje to kamienica (550), budynek mieszkalny (440) i willa (178). Wpisy do rejestru pochodzą z lat 1952 do 2026.
- 2 243
- obiekty w rejestrze
- 755
- miejscowości z obiektami
- XV w.
- najstarsze datowanie
- datowanie ustalono dla 2 239 z 2 243 obiektów
- 1952
- pierwszy wpis do rejestru
- najnowszy wpis: 2026
Czym jest styl eklektyczny
Eklektyzm to sposób projektowania, a nie epoka stylowa: świadome łączenie form z różnych okresów historycznych na jednym budynku. W Polsce to druga połowa XIX wieku i lata do pierwszej wojny światowej, czyli czas najszybszej rozbudowy miast. Elewacja bywa neorenesansowa w parterze, neobarokowa w partii okien piętra i zwieńczona attyką, a wnętrze ma układ typowy dla kamienicy czynszowej.
Ta faseta jest pojemna także z powodu praktyki opisu. Wartość eklektyczny bywa rozstrzygnięciem, po które sięga autor karty ewidencyjnej, gdy nie chce wskazywać jednego historyzmu. Budynek zapisany jako eklektyczny bywa więc w rzeczywistości konsekwentnie neorenesansowy albo neobarokowy.
Rozróżnienia. Neorenesans, neobarok i neogotyk trzymają się jednego wzorca i deklarują go czytelnie na fasadzie. Secesja, która pojawia się później, porzuca detal historyczny na rzecz linii roślinnej i płaskiej dekoracji, ale w budynkach z pierwszej dekady XX wieku obie rzeczy występują obok siebie, i wtedy przypisanie zależy od tego, co konserwator uznał za ważniejsze.
Rozkład po województwach
| Województwo | Obiekty |
|---|---|
| Lubuskie | 291 |
| Dolnośląskie | 254 |
| Mazowieckie | 202 |
| Pomorskie | 168 |
| Kujawsko-pomorskie | 165 |
| Zachodniopomorskie | 161 |
| Podkarpackie | 139 |
| Śląskie | 134 |
| pozostałe 8 województw | 729 |
Wpisy do rejestru według dekad
Liczby z wykresu
| Dekada | Wpisy |
|---|---|
| 1900 | 0 |
| 1910 | 0 |
| 1920 | 0 |
| 1930 | 0 |
| 1940 | 0 |
| 1950 | 7 |
| 1960 | 29 |
| 1970 | 395 |
| 1980 | 528 |
| 1990 | 719 |
| 2000 | 288 |
| 2010 | 202 |
| 2020 | 75 |