Zabytki w Polsce, styl: gotycki

Czym jest styl gotycki

Gotyk to w polskim rejestrze przede wszystkim architektura murowana od XIII do początku XVI wieku: na Pomorzu i Mazowszu w wersji ceglanej, w Małopolsce i na Dolnym Śląsku częściej z kamienia. Rozpoznaje się go po konstrukcji, a nie po ozdobach. Ostrołukowe otwory, sklepienie żebrowe rozprowadzające ciężar na filary i skarpy przy ścianach zewnętrznych, które ten ciężar przejmują. Ściana między skarpami może być dzięki temu cienka i przebita wysokim oknem, i to jest cała idea.

Pole stylu opisuje w rejestrze zwykle fazę pierwotną, a nie to, co widać dziś. Kościół gotycki z barokowym wyposażeniem i dziewiętnastowieczną wieżą wciąż jest zapisany jako gotycki, bo rozstrzyga mur, nie wystrój. Dlatego część obiektów z tej fasety w terenie wygląda na barokowe albo neogotyckie.

Najczęstsza pomyłka to gotyk i neogotyk. Neogotyk powtarza ostrołuk i żebro w XIX wieku, na budynku o regularnym rzucie, z maszynowej cegły o stałym formacie, często z detalem odlewanym seryjnie. Gotyk ma mur nierówny, cegłę zróżnicowanej barwy i układ wnętrza podporządkowany konstrukcji, a nie symetrii.

Zobacz też: neogotycki, kościół

Rozkład po województwach

Wpisy do rejestru według dekad