styl · cała Polska
Zabytki w Polsce, styl: klasycystyczny
W rejestrze zabytków jest 3 485 obiektów w stylu klasycystycznym. Obiekty leżą w 1 806 miejscowościach. Najwięcej z nich jest w województwie wielkopolskim (521). Datowanie ustalono dla 3 450 obiektów, najstarsze pochodzą z XIV wieku. Najczęstsze funkcje to budynek mieszkalny (662), dwór (595) i pałac (321). Wpisy do rejestru pochodzą z lat 1929 do 2026.
- 3 485
- obiektów w rejestrze
- 1 806
- miejscowości z obiektami
- XIV w.
- najstarsze datowanie
- datowanie ustalono dla 3 450 z 3 485 obiektów
- 1929
- pierwszy wpis do rejestru
- najnowszy wpis: 2026
Czym jest styl klasycystyczny
Klasycyzm to w polskich warunkach okres od lat siedemdziesiątych XVIII wieku do około roku 1840. Wzorem jest architektura antyczna czytana wprost: portyk z kolumnami w wielkim porządku, trójkątny fronton, symetria osiowa, gładka ściana i płaski detal. Dach jest niski i schowany za gzymsem, okna prostokątne, rytm otworów równomierny. We wnętrzu układ amfiladowy z salonem na osi ogrodowej.
Faseta jest liczna, bo klasycyzm objął całą warstwę budownictwa ziemiańskiego i miejskiego: dwory z czterokolumnowym portykiem, oficyny, ratusze, kościoły na planie centralnym.
Trzy rozróżnienia są tu praktyczne. Barok używa tego samego repertuaru kolumn i gzymsów, ale plastycznie, z falującą ścianą i bogatym profilem. Neoklasycyzm to powrót do form antycznych około roku 1900 i w latach trzydziestych XX wieku, na budynkach o innej skali i konstrukcji. Eklektyzm z drugiej połowy XIX wieku łączy elementy klasyczne z neorenesansowymi i neobarokowymi na jednej elewacji, więc dwór klasycystyczny rozbudowany pod koniec tego stulecia bywa zapisany raz tak, raz tak.
Rozkład po województwach
| Województwo | Obiekty |
|---|---|
| Wielkopolskie | 521 |
| Łódzkie | 421 |
| Dolnośląskie | 356 |
| Lubelskie | 307 |
| Mazowieckie | 289 |
| Lubuskie | 238 |
| Małopolskie | 224 |
| Opolskie | 170 |
| pozostałe 8 województw | 959 |
Wpisy do rejestru według dekad
Liczby z wykresu
| Dekada | Wpisy |
|---|---|
| 1900 | 0 |
| 1910 | 0 |
| 1920 | 1 |
| 1930 | 14 |
| 1940 | 63 |
| 1950 | 360 |
| 1960 | 1 350 |
| 1970 | 588 |
| 1980 | 466 |
| 1990 | 353 |
| 2000 | 150 |
| 2010 | 108 |
| 2020 | 32 |