styl · cała Polska
Zabytki w Polsce, styl: neogotycki
W rejestrze zabytków jest 2 256 obiektów w stylu neogotyckim. Obiekty leżą w 1 399 miejscowościach. Najwięcej z nich jest w województwie wielkopolskim (265). Datowanie ustalono dla 2 234 obiektów, najstarsze pochodzą z XIII wieku. Najczęstsze funkcje to kościół (998), kaplica (179) i pałac (112). Wpisy do rejestru pochodzą z lat 1934 do 2026.
- 2 256
- obiektów w rejestrze
- 1 399
- miejscowości z obiektami
- XIII w.
- najstarsze datowanie
- datowanie ustalono dla 2 234 z 2 256 obiektów
- 1934
- pierwszy wpis do rejestru
- najnowszy wpis: 2026
Czym jest styl neogotycki
Neogotyk to XIX wiek i pierwsze dekady XX, w Polsce najgęściej między latami sześćdziesiątymi XIX stulecia a pierwszą wojną światową. Powtarza gotycki repertuar: ostrołuk, szczyt schodkowy, wieżyczkę, blendę, ale na budynku zaprojektowanym od nowa, symetrycznym, wznoszonym z maszynowej cegły o wyrównanym formacie i barwie. Detal bywa powtarzalny, bo pochodzi z form odlewniczych i katalogów wzorników.
Zbiór jest w rejestrze duży, bo neogotyk obsłużył trzy różne zamówienia: kościoły parafialne budowane przy szybkim wzroście liczby ludności, budynki publiczne w zaborze pruskim oraz rezydencje przebudowywane na zamki.
Od gotyku odróżnia go regularność i technologia: równa cegła, żelazne ściągi, sklepienia często pozorne, z tynku na deskowaniu. Od eklektyzmu odróżnia go konsekwencja, bo elewacja eklektyczna miesza gotyk z innymi historyzmami. Przy obiektach starszych rejestr zapisuje czasem jako neogotycką samą przebudowę, więc chronologia potrafi wskazywać znacznie starszy rdzeń murów.
Rozkład po województwach
| Województwo | Obiekty |
|---|---|
| Wielkopolskie | 265 |
| Dolnośląskie | 251 |
| Mazowieckie | 206 |
| Warmińsko-mazurskie | 202 |
| Zachodniopomorskie | 196 |
| Śląskie | 171 |
| Pomorskie | 163 |
| Kujawsko-pomorskie | 152 |
| pozostałe 8 województw | 650 |
Wpisy do rejestru według dekad
Liczby z wykresu
| Dekada | Wpisy |
|---|---|
| 1900 | 0 |
| 1910 | 0 |
| 1920 | 0 |
| 1930 | 1 |
| 1940 | 3 |
| 1950 | 21 |
| 1960 | 136 |
| 1970 | 232 |
| 1980 | 392 |
| 1990 | 524 |
| 2000 | 466 |
| 2010 | 363 |
| 2020 | 118 |