Zabytki w Polsce, styl: ludowy

Co rejestr nazywa stylem ludowym

Styl ludowy nie jest stylem w rozumieniu historii sztuki. Rejestr określa tak budownictwo wznoszone według miejscowej tradycji ciesielskiej, bez projektu i bez architekta, przez warsztat pracujący na wzorze powtarzanym przez pokolenia. Trafiają tu przede wszystkim chałupy, budynki gospodarcze, stodoły, spichlerze i wiatraki, ale też kościoły i dzwonnice stawiane przez wiejskich cieśli.

Datowanie sięga od XVIII wieku po dwudziestolecie międzywojenne, przy czym ta sama forma jest w tym czasie powtarzana niemal bez zmian. Chronologia mówi więc o konkretnym budynku, a nie o przemianie stylu, i nie da się z niej odczytać kolejnych faz.

Rozkład jest wyraźnie regionalny: obiekty skupiają się tam, gdzie przetrwała drewniana zabudowa wsi albo gdzie ją systematycznie inwentaryzowano.

Mylące jest zestawienie stylu z materiałem. Ludowy nie znaczy drewniany. Część tych obiektów jest murowana z kamienia albo z cegły, a większość budynków drewnianych w rejestrze ma pole stylu puste albo opisane jako nieznane. To dwie niezależne fasety i ich przecięcie daje mniejszy zbiór, niż można się spodziewać.

Zobacz też: chałupa, drewniane

Rozkład po województwach

Wpisy do rejestru według dekad